Adref > Trawsgrifio Nawr > Trawsgrifio Hen Ddogfennau

Trawsgrifio Hen Ddogfennau

Mae trawsgrifiad yn gynnwys testun llawn llawysgrif gwreiddiol. Yr amcan yw darparu cynrychiolaeth deg o'r ddogfen wreiddiol.

Er mwyn trawsgrifio llawysgrif yn gywir, a sicrhau cysondeb, mae angen dilyn nifer o reolau a chanllawiau. Bydd dilyn y rheolau yn ofalus, a darllen y llawysgrif yn ofalus yn sicrhau cynnyrch terfynol cywir, ac eithriadol o ddefnyddiol.

Bwriad yr adran yma ydy rhoi canllaw ar sut i weithio ar y dogfennau. Mae gennym hefyd dudalen gyda chanllawiau manwl ar sut i  dagio dogfennau ac adran Cwestiynnau Cyffredin

Ymddangosiad y Llawysgrif

Dylai'r trawsgrifiad edrych fel y gwreiddiol. Mae hyn yn golygu cadw:

  • Hyd llinell a threfniant llinellau
  • Pennawdau
  • Nodiadau ar yr ymylon
  • Nodiadau rhwng y llinellau 
  • Unrhyw eiriau sydd wedi eu croesi allan (eu dangos felly)
  • Nodiadau proses (mae hyn yn golygu rhifau cofnodi a nodiadau a ychwanegir yn hwyrach, fel yr ymddangosant ar y dogfennau)

Sillafu, Atalnodi a Phriflythrennau

Dylai sillafu, atalnodi a phriflythrennau a roddir yn y ddogfen wreiddiol gael eu cadw yn y trawsgrifiad  (hyd yn oed os ydynt yn anghwyir).

Gall fod yn anodd dweud a yw priflythrennau wedi eu defnyddio. Er mwyn cysondeb, dylai pob rhagenw, cyfenw ac enw lle ddechrau gyda phriflythyren. Er hynny dylai'r trawsgrifiad yn gyffredinol adlewyrchu'r amrywiadau mewn sillafu enwau pobl a lleoedd sy'n digwydd yn y llawysgrif. (gellir cynnwys sillafiadau cywir, confensiynnol, neu amrywiadau eraill yn yr adran sylwadau o dan y trawsgrifiad). Yn y trawsgrifiad gellir cadw'r arferiad o gynrychioli 's' dwbl fel 'fs'. a welir yn aml yn y llawysgrifau.

Talfyriadau

Gall llawysgrif gynnwys nifer o dalfyriadau ar gyfer geiriau sy'n digwydd yn aml. Pan mae gair yn cael ei dalfyru gellir ei ymestyn gan ddefnyddio cromfachau sgwar i ddangos yr ymestyniad: e.e. Ja[me]s ar gyfer Jas, Nov[embe]r ar gyfer Novr, af[ore]s[ai]d ar gyfer afsd.

Trosysgrifiadau 

Weithiau mae testun ychwanegol wedi ysgrifennu yn fertigol ar draws y prif destun i’w weld yn y llawysgrifau hyn. Pan fydd hyn yn digwydd, gellir cofnodi testun fertigol o dan drawsgrifiad. Gellir ei dagio fel ychwanegiad (gweler tagio'r dogfennau) gyda chyfeiriad at ei le yn y testun yn cael ei nodi yn y blwch trafodaeth/nodiadau.

Nodiadau ar Ochr y Dudalen ac Anodiadau

Dylai’r rhain hefyd gael eu cofnodi fel ychwanegiadau, ond nid yw’r system yn caniatáu i’r rhain ymddangos ar ochr y dudalen. Dylech eu cofnodi, os gwelwch yn dda, o dan y prif destun gyda chyfeiriad o fewn cromfachau sgwâr at ble maent yn digwydd yn y testun e.e. [nodiadau pensil ar frig y dudalen ar y chwith]

Testun a Dynnwyd Allan

Dylai unrhyw eiriau sy’n cael eu dileu neu eu ‘croesi allan’ o fewn y testun hefyd gael eu cofnodi. Gallwch dagio’r rhain fel eu bod yn cael eu hatgynhyrchu yn y trawsgrifiad yn union fel y maent yn ymddangos yn y llawysgrif (gweler tagio'r dogfennau). Os yw’r gair a ddilewyd yn aneglur, gellir tagio hwn hefyd i ddangos hyn.

Yn ogystal gall adrannau o’r testun hefyd gael eu dileu trwy ddefnyddio llinellau fertigol trwy’r testun. Yn hytrach na marcio bod y cyfan o’r testun wedi ei ddileu (sy’n ei wneud yn fwy anodd i’w ddarllen) gallwch nodi bod adrannau penodol wedu eu dileu yn yr adran sylwadau.

Rhwng y llinellau

Weithiau, gwneir ychwanegiadau i’r testun uwchben neu o dan y llinell. Gall y rhain hefyd gael eu tagio i ddangos yn union sut maent yn ymddangos (gweler tagging the documents).

Tanlinellu

Gallwch dagio’r testun i ddangos ei fod wedi cael ei danlinellu (gweler tagio'r dogfennau). Fodd bynnag, dyw hyn ond yn dangos un tanlinelliad. Os ydych yn dod o hyd i eiriau sy’n cael eu tanlinellu fwy nag unwaith, neu sydd gyda marciau fertigol i roi pwyslais, yna dylech nodi hyn yn yr adran trafodaeth/nodiadau os gwelwch yn dda.

Nodau Uwchysgrif

Gallwch dagio nodau i ddangos eu bod mewn uwchysgrif yn eich trawsgrifiad, e.e. yr ‘s ‘ yn Ja[me]s (gwler tagio'r dogfennau).

Nodiadau Proses

Dylid dod o hyd i nodiadau a ychwanegwyd wedi i’r testun gwreiddiol gael ei greu a’u trawsgrifio ble bynnag mae’n bosib. Mae’r rhain yn cynnwys marciau prosesu llyfrgell ac ychwanegiadau eraill sydd yn amlwg wedi eu nodi ar ôl dyddiad y testun gwreiddiol.

Lle mae sicrwydd nad yw’r anodiadau yn ffurfio rhan o’r testun gwreiddiol, gellir dangos hynny ar y trawsysgrif trwy ddefnyddio cromfachau onglog o amgylch y testun. <… >. Weithiau bydd ansicrwydd. Er enghraifft gall ychwanegiadau mewn pensil ac anodiadau eraill fod yn gyfoes neu eu bod wedi eu hychwanegu o galyniad i ymyrraeth hwyrach yn y testunn. Y ffordd hawsaf o gofnodi hyn yw gwneud nodyn yn yr adran trafodaeth/nodiadau.

Gobeithio y byddwch yn mwynhau trawsgrifio’r dogfennau. Gallwch ganfod mwy am dagio dogfennau yma. Gall hefyd fod o gymorth i edrych ar yr Adran Cwestiynnau Cyffredin. Os oes gennych chi unrhyw gwestiynau, gallwch gysylltu â ni yn Archifau Gwent.